Achter de tralies

Hij verblijft sinds zijn veroordeling in een eenpersoonscel in een speciale gevangenis in de militaire Matamoros Kazerne van Guatemala Stad. Oud-dictator Efraín Rios Montt is dan toch echt achter de tralies beland.

Dat is met recht een historisch moment. Voor Guatemala, dat nog zo worstelt met het verleden, maar ook voor de mensenrechten wereldwijd.

Niet eerder werd een voormalig staatshoofd in eigen land, door een nationaal tribunaal en na een eerlijk proces, veroordeeld voor volkerenmoord.

Het is bij mijn weten ook de enige of een van de weinige veroordelingen voor genocide in Latijns-Amerika.

Geen idee of Rios Montt de rest van zijn leven in het gevang zal doorbrengen: er komt nog een hoger beroep en het Constitutionele Hof zou zich nog kunnen uitspreken over de status van deze veroordeling. Daar is namelijk van alles over te doen geweest.

Maar hoe dan ook is het een goede reden voor allerlei duistere heerschappen in Guatemala om zich zorgen te gaan maken. In bijna vier decennia van een zelfs voor regionale begrippen bloedig conflict werden tal van onvoorstelbare wreedheden begaan. Lees bijvoorbeeld over het bloedbad van Dos Erres.

Het is een officieel erkende genocide, die naar schatting 200.000 mensenlevens heeft gekost.

Rios Montt is ongetwijfeld de meest beruchte van de genocidale generaals. Een fanatieke evangelist en papenhater, een invloedrijk politicus en een gevaarlijke gek, als u het mij vraagt. Kijk maar eens naar dit stukje archiefbeeld uit 1982. Rios Montt gaf een persconferentie na zijn staatsgreep en zegt ondermeer dat tegenstanders gefusilleerd zullen worden (op ongeveer 1:45):

Overigens was de praatgrage generaal een van de belangrijkste getuigen tegen zichzelf. Hij beweerde in de rechtszaal dat hij destijds het leger niet onder controle had, dat hij niets wist van de misdaden die zijn militairen pleegde. Maar in 1983 vertelde hij in een interview met een Amerikaanse journaliste iets heel anders…

Interessant is ook de onvoorstelbare rol van de Amerikanen. Rios Montt is een van de vele ‘foute militairen’ uit de regio die de beruchte Amerikaanse militaire academie School of The Americas bezochten. En tijdens zijn bewind was zijn grootste vriend de toenmalige Amerikaanse president Ronald Reagan. Die bezocht Guatemala in december 1982, ongeveer ten tijde van het bloedbad in Dos Erres.

Dat Rios Montt nu echt zijn laatste dagen lijkt te gaan slijten in een gevangenis, dat is des te verrassender omdat Guatemala zo’n beetje het aangenaamste land voor misdadigers is dat er bestaat. De straffeloosheid is onvoorstelbaar: als crimineel loop je vrijwel geen risico op bestraffing. Dat leek voor verantwoordelijken voor de genocide nog veel meer te gelden.

Dit zou wel eens een keerpunt kunnen zijn. Wie weet. Maar er zijn genoeg mensen die er belang bij hebben om de berechting van oorlogsmisdadigers uit Guatamela’s bloedige verleden niet door te zetten.

President Pérez Molina bijvoorbeeld. Die was zelf militair tijdens de burgeroorlog. Deze beelden van een Amerikaanse journalist zijn belastend voor de president:

De man met de baard in het filmpje is ‘majoor Tito’ en werd door de journalisten destijds gefilmd bij vier lijken, guerrillero’s die op zijn bevel zouden zijn gemarteld en vervolgens geëxecuteerd. Perez Molina zou in een interview met een Guatemalteekse krant in 2000 hebben toegegeven dat hij ‘majoor Tito’ was.

Dat is potentieel een probleem voor Pérez Molina, aangezien deze ‘majoor Tito’ verantwoordelijk wordt gehouden voor de uitvoering van genocidale bevelen van Rios Montt in de zwaarst getroffen regio. Later werd Pérez Molina hoofd van de militaire inlichtingendienst, ook geen lieverdjes.

Natuurlijk: deze beschuldigingen zijn niet nieuw. Maar door de veroordeling van Rios Montt zijn ze wel weer actueel. Ik kan me voorstellen dat de president en tal van anderen in Guatemala zich nu toch echt zorgen beginnen te maken.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s