Tien verloren jaren?

Het begon veelbelovend. George W. Bush, de nieuwe president van de Verenigde Staten, besloot te breken met een traditie. Niet Canada, zoals gebruikelijk, maar Mexico was het eerste land dat hij bezocht, in februari 2001. Het was een signaal: van nu af aan zou Washington de blik meer gaan richten op de ‘achtertuin’, Latijns-Amerika. Bij het tegenbezoek van zijn ambtgenoot Vicente Fox aan Washington beloofde Bush dat Latijns-Amerika in de toekomst een prioriteit zou worden van de Verenigde Staten. Maar dat was 6 september 2001: een kleine week later was de wereld veranderd.

Mexico

Amerika richtte de blik op de andere kant van de wereld, juist op het moment dat er aan de zuidgrens een historische verandering had plaatsgevonden. In Mexico was een einde gekomen aan 71 jaar alleenheerschappij van de geïnstitutionaliseerde revolutionaire partij PRI. President Fox kon alle hulp gebruiken van zijn machtige noorderbuur in de moeizame overgang naar democratie. Maar op het moment-suprême liet zijn ‘vriend’ George W. Bush hem in de steek. Amerika liet toe dat het land langzaam afgleed naar ongekend bloedvergieten en trad te laat en te bescheiden op. Het symbool van die ontwikkeling was een muur langs de grens, in plaats van de beloofde hervorming van de Amerikaanse migratiepolitiek.

De VS en Latijns-Amerika...

Democratie?

Mexico was in 2001 zo’n een beetje de spreekwoordelijke kers op de taart, na decennia van dictators, guerrilla’s en burgeroorlogen in Latijns-Amerika had het continent nu (op Cuba na) overal de vrije markt en de democratie ingevoerd. Maar voor een belangrijk deel van de bevolking had die democratie geen echte vooruitgang gebracht. De charismatische Hugo Chávez speelde op die onvrede in en leek in die jaren onstuitbaar: het ‘ Amerikaanse model’ stond ter discussie, maar uitgerekend op dat cruciale moment, liet Washington het continent ‘links liggen’.

Na 9/11 lieten de VS Latijns-Amerika links liggen...

China

Toch kwam er economische groei: in de afgelopen tien jaar zijn vrijwel alle Latijns-Amerikaanse landen er flink op vooruit gegaan. Dat was vooral te danken aan de Chinezen, die overal op in de regio grondstoffen en invloed kopen. Waar Amerika kansen liet liggen, greep China in: tussen het bezoek van president Jian Zeming in april 2001 en dat van zijn opvolger Hu Jintao aan de regio in 2004, nam de Chinese import uit Latijns-Amerika toe met grofweg zeshonderd procent.

Kortom: China nam in Latijns-Amerika de afgelopen tien jaar in ieder geval economisch de hoofdrol over van de VS. En de Amerikaanse invloed in de eigen ‘achtertuin’ is merkbaar gekrompen.

‘het verloren decennium’

Sommige historici zien in de afgelopen periode na elf september het begin van het verval van Amerika, dat wereldwijd invloed verliest, ten koste van China. Ze spreken van een ‘Lost Decade’. In Latijns-Amerika gaat die vlieger misschien op, toch lijkt het Washington weinig te doen. Het continent is immers verre van de belangrijkste handelspartner (dat is nog steeds Canada) van de Verenigde Staten. Maar het is al jaren de snelst groeiende handelspartner. En al heeft Latijns-Amerika weinig moslims, er is wel heel veel olie. De Verenigde Staten importeren zelfs meer uit de regio dan uit het Midden-Oosten. Terwijl GI’s in Afghanistan en Irak hun leven waagden, breidde de drugsoorlog aan de grens zich steeds verder uit.

Olie import VS

Maar Washington ziet het niet of is onverschillig. Volgens sommige Amerikaanse commentatoren een gemiste kans, een ‘verloren decennium’ dus. De vraag is of dat een correcte beschrijving is vanuit Latijns-Amerikaans perspectief.

Kansen

Voor veel Latijns-Amerikaanse leiders was de opkomst van China als handelspartner in de regio juist een welkom alternatief voor de traditionele invloed van de kolos uit het noorden. De status-quo lijkt gebroken, vooral in economisch opzicht, en dat heeft veel landen voorlopig vooral voordelen opgeleverd. Voor ondermeer de Braziliaanse economie betekende de opkomst van China ook ongekende groei thuis, en voor het eerst merkten gewone mensen daar tenminste iets van. Als Latijns-Amerikaanse leiders hun economieën nu ook nog kunnen diversifiëren, was dit alles behalve een verloren decennium. Ook niet voor de gringos. Want na tien jaar Chinese bemoeienissen op het continent hebben latinos nu ook vergelijkingsmateriaal: vergeleken met Chinezen blijken Amerikanen prettige, betrouwbare partners. Meer daarover in mijn volgende blog.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s